PATIËNTEN LEREN EEN SONDE TE ONDERHOUDEN
Het laatste waar een patiënt mee te maken wil krijgen, is een verstopte voedingssonde. Dat verhindert niet alleen dat de voeding op de juiste plaats komt, maar leidt ook tot meer risico’s en kosten voor het vervangen van de sonde. Deze problemen kunnen worden vermeden door uw patiënten te leren hoe ze de sonde moeten onderhouden en verstoppingen kunnen voorkomen.
Volgens schattingen 1 raakt 12,5% tot 45% van de voedingssondes tijdens de levensduur wel eens verstopt. En naast de risico’s die dat met zich meebrengt, kunnen de kosten voor het in het ziekenhuis vervangen van een verstopte sonde hoog oplopen. De kans bestaat ook dat uw patiënten op internet allerlei doe-het-zelf-methoden vinden voor het ontstoppen van een sonde, bijvoorbeeld met cranberrysap, cola, een vleeshamer of een pijpenrager. Deze methoden zijn niet alleen ondoeltreffend, maar kunnen ook gevaarlijk zijn. Help uw patiënten dit te vermijden.
Preventie is de beste manier waarop uw patiënten een verstopping van hun sonde kunnen voorkomen; maar mocht het toch gebeuren, dan is het belangrijk dat ze weten hoe ze de doorgankelijkheid van de sonde kunnen herstellen.
"DE KOSTEN VOOR HET IN HET ZIEKENHUIS VERVANGEN VAN EEN VERSTOPTE SONDE KUNNEN HOOG OPLOPEN."
WELKE METHODEN ZIJN EFFECTIEF OM EEN VOEDINGSSONDE TE ONTSTOPPEN?
- Spoelen met warm water 1. Volgens de literatuur is de beste manier om een sonde te ontstoppen: zo snel mogelijk doorspoelen met warm water en het water voorzichtig met een injectiespuit heen en weer bewegen. Leer patiënten dat ze niet te veel kracht moeten zetten om te voorkomen dat de slang scheurt. Ook de grootte van de injectiespuit telt mee. Een spuit van 30 mm of groter is geschikt voor gastrostomiesondes, en een spuit van 60 mm voor naso-intestinale of jejunostomiesondes. Als de verstopping moeilijk te verwijderen is, moeten ze de sonde dichtklemmen en vervolgens 20 minuten laten weken in lauw water.
- Enzymatische ontstopper 1. Als het ontstoppen niet lukt met water, kunnen uw patiënten een enzymoplossing proberen. De enige aanbevolen producten zijn Viokace 2, dat op recept verkrijgbaar is, en Clog Zapper, een commercieel verkrijgbaar product. Alle andere merken enzymatische ontstopper zijn intestinaal gecoat en niet geschikt voor het ontstoppen van een voedingssonde. 1
- Mechanische middelen. 1 Mechanische ontstoppingsmiddelen zijn niet bedoeld voor thuisgebruik en het gebruik door patiënten moet daarom worden afgeraden. Informeer patiënten dat ze u moeten bellen als het niet lukt om de sonde te ontstoppen met warm water 3 of met een enzymatische ontstopper. Mogelijk kan de sonde in hun zorginstelling op mechanische wijze worden ontstopt, waarmee ze de kosten en risico’s van vervanging van de sonde vermijden.
HOE KUNT U HELPEN VERSTOPPINGEN VAN VOEDINGSSONDES TE VOORKOMEN?
Patiënten zullen een verstopping niet altijd kunnen voorkomen, maar er zijn enkele preventiemethoden die eraan kunnen bijdragen: 3
- Selecteer de grootst mogelijke sondediameter die comfortabel is.
- Overleg met de apotheek over alle medicatie 4 en zorg voor een goede timing en voldoende ruimte. Capsules en medicatie die op een bepaald tijdstip moet worden ingenomen, mogen niet rechtstreeks in de sonde worden gedaan. Tabletten moeten tot een fijn poeder worden vermalen.
- Spoel de sonde door met ten minste 15 ml water vóór en na het toedienen van elk afzonderlijk medicijn.
- Spoel de sonde regelmatig door met lauw water en met ten minste 30 ml water bij nachtelijke of continue voedingen.
- Spoel bij bolustoediening de sonde door met ten minste 60 ml lauw water vóór en na de infusie.
- Lees alle spoelinstructies in de gebruiksaanwijzing van de fabrikant aandachtig door.
- Bewaar thuis duidelijke geschreven instructies voor het ontstoppen, inclusief aanwijzingen voor wanneer u hulp moet inroepen bij een verstopping.
Na een beperkte training en met het regelmatig doorspoelen met water kunnen uw patiënten hun voedingssondes goed thuis onderhouden en verstoppingen voorkomen. Bovendien hoeven ze dan geen gevaarlijke doe-het-zelf-methoden te gebruiken en vermijden ze de kosten van een sondevervanging. Zorg dus dat u uw patiënten informeert over deze aanbevolen methoden om verstoppingen en de bijbehorende risico’s en kosten te voorkomen.